دکترآرزوغلامی متخصص انکولوژی ( سرطان شناسی و پرتو درمانی) در مصاحبه با روابط عمومی شبکه بهداشت و درمان شهرستان کاشمر گفت: سرطان یا کنسر یا بدخیمی درواقع یک بیماری مزمن می باشد که علاوه بر درگیری جسم بیمار، بار روحی وروانی زیادی به وی  وخانواده وی تحمیل می گردد.

درواقع بار روانی بیماری گاها بسیار سنگین تر از بارجسمی بیماری است ومتاسفانه به گونه ای درجامعه مطرح شده ومی شود که سرطان را معادل با مرگ وختم زندگی تصور می کنند.امروزه با توجه به پیشرفتهای علم پزشکی سرطان کاملا قابل کنترل خواهد بود به شرطی که عموم افراد جامعه از توصیه های غربالگری وپیشگیری وتشخیص زودرس سرطان پیروی کنند وبخاطر ترس و وحشت بیخود از مراجعه به پزشک متخصص وبرنامه های غربالگری سرباز نزنند.

 

شایعترین سرطان درکل سرطان پستان در زنان وسرطان پروستات درمردان است ودر درجه بعد سرطان ریه ودر درجه سوم شیوع سرطانهای کولو رکتال می باشد.

باتوجه به اینکه سرطان پستان شایعترین سرطان در کل جهان می باشد لذا سیاستهای نظام بهداشت وسلامت بر این اساس پایه ریزی شده که باغربالگری همگانی وتشخیص زودرس بتواند این بیماری رادرمراحل اولیه تشخیص ودرمان کند وطول عمرطبیعی به بیماران ببخشد .

من بعنوان متخصص این رشته وکسی که با بیماران زیادی برخورد داشته وبه درد دلها ومشکلات مختلف آنها گوش کرده ام به همه زنان در سن فعال باروری توصیه اکید دارم برنامه غربالگری راجدی بگیرند واز مراجعه به پزشک هراس نداشته باشند و تاکید کنم سرطان امروزه کاملا قابل کنترل ودرمان خواهد بود به شرطی که بیماران عزیز بابیماری خود دوست باشند وبا روحیه قوی واعتماد به پزشک خود مراحل درمان را یکی پس از دیگری ادامه دهند.

 سرطان درواقع یک بیماری چند عاملی میباشد وصرفا نمیتوان یک عامل را تنها مقصر دانست.از جمله علل مرتبط میتوان به  مصرف دخانیات، ویروسها وبرخی عفونتهای ویروسی خاص، التهاب های مزمن، مواد شیمیاییِ، فاکتورهای فیزیکی ازجمله پرتوهای یونیزان اشعه فرابنفش، امواج میکروویو_ازبست وبرخی نانوپارتیکل ها، فاکتورهای غذایی ازجمله الکل غذاهای پرچرب وکم فیبر،کمبود ویتامین د، ریزمغذی هاورژیم پرکربوهیدرات و چاقی وکم تحرکی

 

سوال شایعی که از سوی اغلب بیماران کنسر پستان پرسیده میشود علت بیماری چیست؟

ابتدا باید بگویم در تمام  سرطانها چندعامل دخالت دارند وتنها یک علت مستقل با سرطان نمی توان یافت. شاید به همین خاطر است که سرطان ریه در غیر سیگاری ها هم بروز می کند وبرعکس یک فرد سیگاری ممکن است مبتلا به سرطان ریه نشود. اولا سرطان پستان به طور غالب در زنان بروز می کند هر چند به ندرت درمردان هم دیده می شود. انسیدانس سرطان پستان با افزایش سن افزایش می یابد بطوری که به ازای هر ده سال افزایش سن، این میزان دوبرابر می شود تا زمانیکه زنان به سن یائسگی برسند.

تعدادی از ریسک فاکتورهای سرطان پستان شامل:

- شروع قاعدگی در سن کمتراز۱۲سالگی وسن یائسگی بالاترازپنجاه وپنج سالگی.

- عدم بارداری در یک خانم به این معنی که هیچ بارداری را تجربه نکند.

- زنان با سابقه بیماریهای خوش خیم پستان از جمله فیبرادنوم وکیست

- تماس با اشعه یونیزان بخصوص بیمارانی که سابقه پرتو درمانی به سینه بعلت لنفوم هوچکین دارند بخصوص اگر اشعه شش ماه بعد از شروع دوران قاعدگی خانم باشد

-  استعمال داروهای هورمونی زنانه

-  فاکتورهای غذایی همراه با افزایش ریسک سرطان پستان شامل چاقی ومصرف نوشیدنیهای الکلی

- فاکتورهای ژنتیک بخصوص در خانواده هایی که چندنفر از زنان مبتلا به کنسر پستان دارند یا سرطان پستان در یکی از مردان فامیل بروز کرده ویا سرطان پستان دو طرفه در یک زن ویا کنسر پستان وتخمدان همزمان در یک خانم .

سرطان سینه عامل۷درصد کل مرگ ومیر ناشی از سرطان می باشد.

درواقع دومین علت شایع مرگ دراثرسرطان بعداز کنسر ریه است. شایعترین علامت کنسر پستان بصورت لمس توده در سینه بوده اما امروزه غربالگری باعث تشخیص بسیار زودرس سرطانها قبل ازاینکه از نظر بالینی علامت دار گردد، شده است.

درمان های سرطان سینه در طی پنجاه سال گذشته بسیار تغییر کرده واز نوع ماستکتومی توتال وبرداشتن کل نسج پستان درقدیم به روشهای حفظ پستان متحول شده و استفاده گسترده از روشهای درمان سیستمیک از جمله شیمی درمانی، هورمون درمانی ودرمان آنتی بادی، باعث کاهش مرگ ومیر ناشی از سرطان در طی بیست سال گذشته شده است.

همانطور که ذکر شد سرطان سینه شایعترین سرطان درمیان زنان است وحدود سی درصد ازموارد تازه تشخیص داده شده سرطان سالانه مربوط به کنسر پستان میباشد.تنوع جغرافیایی گسترده ای در شیوع کنسر پستان در دنیا وجود دارد. بطوری که بیشترین شیوع در کشورهای غربی و اروپایی بوده ودر آسیا وآفریقا شیوع کمتر دارد.

بهبود چشمگیری در بقای پنج ساله بیماران سرطان پستان دیده شده که مدیون روشهای غربالگری وتشخیص زودرس و نیز بهبود روشهای درمانی از جمله شیمی درمانی و پرتو درمانی میباشد.

پرواضح است که بانوان عزیز بایستی در سنین باروری که بیشترین ریسک کنسر پستان را دارند حتما  دربرنامه های غربالگری ومعاینه پستان هم توسط خود فرد ودرواقع خودآزمایی وهم توسط پزشک متخصص بخصوص انکولوژیست بصورت ادواری و مرتب معاینه شوند واز سایر روشهای غربالگری از جمله ماموگرافی وسونوگرافی بهره ببرند.

لازم به ذکر است که صرفا روشهای تصویربرداری نخواهد توانست به درستی تصمیم گیرنده باشند وبایستی حتما وحتما درکنار معاینه بالینی وشرح حال قرار گیرد.

من بعنوان متخصص انکولوژی توصیه میکنم که بانوان عزیز از مراجعه به پزشک هراسی نداشته باشند و علاوه برمعاینه ماهانه توسط خود فرد، هر شش ماه توسط پزشک معاینه شوند. در طی یک سال اخیر که من دراین شهرستان کار میکنم، خوشبختانه مراکز بهداشت شهری وروستایی بیماران زیادی را جهت معاینه بالینی ارجاع داده اند که جای تقدیر وتشکر دارد واین خود سبب می شود تا سرطان در مراحل بسیار اولیه تشخیص داده شده ودرمان علاجی قطعی نیز به راحتی امکانپذیر باشد.

لازم به ذکر است این تصور غلط که سرطان‌مساوی با مرگ باید به فراموشی سپرده شود به شرطی که بیماران از مراجعه و معاینه وادامه‌درمان نهراسند.

 

غربالگری سرطان چیست؟

غربالگری سرطان به معنی انجام تست یا معاینه ای که در یک فرد بدون علامت انجام میشود.هدف از غربالگری صرفا یافتن کنسر در مراحل اولیه یا تشخیص تعداد بیماران مبتلا به سرطان نیست بلکه هدف درواقع پیشگیری از مرگ ورنج ناشی از بیماری از طریق مداخلات درمانی می باشد.

تشخیص زودرس عاقبت وپیش آگهی بیمار رابهبود می بخشد.به این طریق که درواقع تشخیص دیررس کنسر را از یک بیماری موضعی ولوکالیزه به سمت گسترش موضعی وناحیه ای ودر نهایت انتشار گسترده و به اصطلاح متاستاز

ودر نهایت مرگ سوق خواهد داد.

 

لذا مداخله تشخیصی ودرمانی زودرس مرگ ومیر ناشی از کنسر را کاهش خواهد داد.

در گذشته غربالگری فقط شامل معاینه از طریق لمس توده یا دیگر روشهای معاینه مثل سمع ریه ها بود اما امروزه روشهای تصویربرداری نیز به کمک آمده هرچند که هنوز معاینه بالینی حرف اول را می زند.

بایستی خاطر نشان نمود که روشهای غربالگری همیشه ممکن است با بعضی مسایل ومشکلات همراه باشد، از جمله اضطراب ونگرانی ونیز بار مالی واقتصادی که به جامعه تحمیل می شود. لذا بایستی در انتخاب یک روش بعنوان غربالگری تمام سود وزیانها درمجموع سنجیده شده وسپس در جامعه پیاده شود.

گایدلاینها و توصیه های غربالگری روتین به شرح زیر میباشد:

۱.درمورد کنسر پستان روشهای غربالگری شامل معاینه بالینی پستان توسط پزشک، معاینه بالینی توسط خود فرد، ماموگرافی، سونو گرافی پستان، و درنهایتMRIپستان.

طبق گایدلاین جامعه کنسرامریکا، شروع غربالگری با معاینه بالینی خود فرد از بیست سالگی ومعاینه بالینی توسط     پزشک از بیست سال تا سی ونه سال هر سه سال ودر زنان بعداز چهل سال ،سالانه انجام شود.

ماموگرافی در زنان بعد از چهل سال سالانه توصیه میشود.در موارد خاصی نیز MRIتوسط پزشک متخصص

درخواست خواهد شد.

۲.درمورد سرطان دهانه رحم روش غربالگری شامل پاپ اسمیر یا نمونه گیری از دهانه رحم بطور روتین وکاربردی استفاده میشود که درزنان بیست ویک تا بیست ونه سال هر سه سال ودر زنان سی تا شصت وپنج سال بهتراست همراه باتست ویرولوژی هر سه سال باشد وبعد از شصت وپنج سال در صورت نرمال بودن تستهای قبلی دیگر غربالگری ضروری نیست.

۳.در سرطانهای کولورکتال غربالگری معمولا از سن پنجاه سال با روشهای تست خون مخفی در مدفوع سالانه ویا کولونوسکوپی هر ده سال ویا رکتوسیگموییدوسکوپی هر پنج سال می باشد.

لازم به ذکر است که تما موارد ذکر شده در بالا در مواردی هست که فرد سابقه فامیلی مثبتی از کنسر مربوطه نداشته باشد.

۴.در سرطان پروستات درمردان نیز بهتر است بعداز سن پنجاه سالگی نیز با تست انتی ژن پروستات غربالگری شروع شود.